(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.38. అధ్యాయః 038
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి తత్వసృష్ట్యాదిప్రతిపాదకనారదసనత్కుమారసంవాదానువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

`యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

క్లిశ్యమానేషు భూతేషు జాతీమరణసాగరే।
యత్ప్రాప్య క్లేశం నాప్నోతి తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 13-38-1(82306)
భీష్మ ఉవాచ। 13-38-2x(6837)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
సనత్కుమారస్య సతః సంవాదం నారదస్య చ॥ 13-38-2(82307)
సనత్కుమారో భగవాన్బ్రహ్మపుత్రో మహాయశాః।
పూర్వజాతాస్త్రయస్తస్య కథ్యంతే బ్రహ్మవాదినః॥ 13-38-3(82308)
సనకః సనందనశ్చైవ తృతీయశ్చ సనాతనః।
జాతమాత్రాశ్చ తే సర్వే ప్రతిబుద్ధా ఇతి శ్రుతిః॥ 13-38-4(82309)
చతుర్థశ్చైవ తేషాం స భగవాన్యోగవిత్తమః।
సనత్కుమార ఇతి వై కథయంతి మహర్షయః॥ 13-38-5(82310)
హైరణ్యగర్భః స మునిర్వసిష్ఠః పంచమః స్మృతః।
షష్ఠః స్థాణుః స భగవానమేయాత్మా త్రిశూలధృత్॥ 13-38-6(82311)
తతోఽపరే సముత్పన్నాః పావకాదారుణే క్రతౌ।
మనసా స్వయంభువో హీమే మరీచిప్రముఖాస్తథా॥ 13-38-7(82312)
భుగుర్మరీచేరనుజో భృగోరప్యంగిరాస్తథా।
అనుజోంగిరసోఽథాత్రిః పులస్త్యోత్రేస్తథాఽనుజః॥ 13-38-8(82313)
పులస్త్యస్యానుజో విద్వాన్పులహో న మహాద్యుతిః।
పఠ్యంతే బ్రహ్మజా హ్యేతే విద్వద్బిరమితౌజసః॥ 13-38-9(82314)
సర్వమేతన్మహారాజ కుర్వన్నాదిగురుర్మహాన్।
ప్రభుర్విభురనంతశ్రీర్బ్రహ్మా లోకపితామహః॥ 13-38-10(82315)
మూర్తిమంతోఽమృతీభూతాస్తేజసాఽతితపోన్వితాః।
సనకప్రభృతయస్తత్ర యే చ ప్రాప్తాః పరం పదం।
కృత్స్నం క్షయమనుప్రాప్య విముక్తా మూర్తిబంధనాత్॥ 13-38-11(82316)
సనత్కుమారస్తు విభుర్యోగమాస్థాయ యోగవిత్।
త్రీఁల్లోకానచరచ్ఛశ్వదైర్యేణ పరేణ హి॥ 13-38-12(82317)
రుద్రశ్చాప్యష్టగుణితం యోగం ప్రాప్తో మహాయశాః।
సూక్ష్మమష్టగుణం రాజన్నితరే నృపసత్తమ॥ 13-38-13(82318)
మరీచిప్రముఖాస్తాత సర్వే సృష్ట్యర్థమేవ తే।
నియుక్తా రాజశార్దూల తేషాం సృష్టిం శృణుష్వ మే॥ 13-38-14(82319)
సప్త బ్రహ్మణ ఇత్యేతే పురాణే నిశ్చయం గతాః।
సర్వే వేదేషు చైవోక్తాః ఖిలేషు చ న సంశయః॥ 13-38-15(82320)
ఇతిహాసపురాణే చ శ్రుతిరేషా సనాతనీ।
బ్రాహ్మణా వరదానేతాన్ప్రాహుర్వేదాంతపారగాః॥ 13-38-16(82321)
ఏతేషాం పితరస్తాత పుత్రా ఇత్యనుచక్షతే।
గణాః సప్త మహారాజ మూర్తయోఽమూర్తయస్తథా॥ 13-38-17(82322)
పితృణాం చైవ రాజేంద్ర పుత్రా దేవా ఇతి శ్రుతిః।
దేవైర్వ్యాప్తా ఇమే లోకా ఇత్యేవమనుశుశ్రుమ॥ 13-38-18(82323)
కృష్ణద్వైపాయనాచ్చైవ దేవస్థానాత్తథైవ త।
దేవలాచ్చ నరశ్రేష్ఠ కాశ్యపాచ్చ మయా శ్రుతం॥ 13-38-19(82324)
గౌతమాదపి కౌండిన్యాద్బారద్వాజాత్తథైవ చ।
మార్కండేయాత్తథైవైతదృషేర్దేవమతాదపి॥ 13-38-20(82325)
పిత్రా చ మమ రాజేంద్ర శ్రాద్ధకాలే ప్రభాషితం।
పరం రహస్యం వేదాంతం ప్రియం హి పరమాత్మనః॥ 13-38-21(82326)
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి యన్మాం పృచ్ఛసి భారతః।
తదిహైకమనోబుద్ధిః శృణుష్వావహితో నృప।
స్వాయంభువస్య సంవాదం నారదస్య చ ధీమతః॥ 13-38-22(82327)
సనత్కుమారో భగవాందివ్యం జజ్వాల తేజసా।
అంగుష్ఠమాత్రో భూత్వా వై విచచార మహాద్యుతిః॥ 13-38-23(82328)
స కదాచిన్మహాభాగో మేరుపృష్ఠం సమాగమత్।
నారదేన నరశ్రేష్ఠ మునినా బ్రహ్మవాదినా॥ 13-38-24(82329)
జిజ్ఞాసమానావన్యోన్యం సకాశే బ్రహ్మణస్తతః।
బ్రహ్మ భాగవతౌ తాత పరమార్థార్థచింతకౌ॥ 13-38-25(82330)
మతిమాన్మతిమచ్ఛ్రేష్ఠం బుద్ధిమాన్బుద్ధిమత్తరం।
క్షేత్రవిత్క్షేత్రవిచ్ఛ్రేష్ఠం జ్ఞానవిజ్జ్ఞానమత్తమం॥ 13-38-26(82331)
సనత్కుమారం తత్వజ్ఞం భగవంతమరిందమ।
లోకవిల్లోకవిచ్ఛ్రేష్ఠమాత్మవిచ్చాత్మవిత్తమం।
సర్వవేదార్థకుశలం సర్వశాస్త్రవిశారదం॥ 13-38-27(82332)
సాంఖ్యయోగం చ యో వేద పాణావామలకం యథా।
నారదోఽథ నరశ్రేష్ఠ తం పప్రచ్ఛ మహాద్యుతిః॥ 13-38-28(82333)
నారద ఉవాచ। 13-38-29x(6838)
త్రయోవింశతితత్వస్య అవ్యక్తస్య మహామునే।
ప్రభవం చాప్యయం చైవ శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్వతః॥ 13-38-29(82334)
అధ్యాత్మమధిభూతం చ అధిదైవం తథైవ చ।
కాలసంఖ్యాశ్చ సర్గం చ స్రష్టారం పురుషం ప్రభుం। 13-38-30(82335)
యం విస్వముపజీవంతి యేన సర్వమిదం తతం।
యం ప్రాప్య న నివర్తంతే తద్భవాన్వక్తుమర్హతి॥ 13-38-31(82336)
సనత్కుమార ఉవాచ। 13-38-32x(6839)
యం విశ్వముపజీవంతి యమాహుః పురుషం పరం।
తం వై శృణు మహాబుద్ధే నారాయణమనామయం॥ 13-38-32(82337)
ఏష నారాయణో నామ యం విశ్వముపజీవతి।
ఏష స్రష్టా విధాతా చ భర్తా పాలయితా ప్రభుః॥ 13-38-33(82338)
ప్రాప్యైనం న నివర్తంతే యతయోఽధ్యాత్మచింతకాః।
ఏతావదేవ వక్తవ్యం మయా నారద పృచ్ఛతే॥ 13-38-34(82339)
పరం న వేద్మి తత్సర్గం యావాంశ్చాయం యథాప్యహం।
శ్రూయతామానుపూర్వ్యేణ న చ సర్గః ప్రయత్నతః॥ 13-38-35(82340)
యథా కాలపరీమాణం తత్వానామృషిసత్తమ।
అధ్యాత్మమధిభూతం చ అధిదైవం తథైవ చ।
కాలసంఖ్యాం చ సర్గం చ సర్వమేవ మహామునే॥ 13-38-36(82341)
తమసః కుర్వతః సర్గం తామసో హ్యభిధీయతే।
బ్రహ్మవిద్భిర్ద్విజైర్నిత్యం నిత్యమధ్యాత్మచింతకైః॥ 13-38-37(82342)
పర్యాయనామాన్యేతస్య కథయంతి మనీషిణః।
తాని తే సంప్రవక్ష్యామి తదిహైకమనాః శృణు॥ 13-38-38(82343)
మహార్ణవోఽర్ణవశ్చైవ సలిలం చ గుణాస్తథా।
వేదాస్తపాంసి యజ్ఞాశ్చ ధర్మాశ్చ భగవాన్విభుః।
ప్రాణః సాంవర్తకోగ్నిశ్చ వ్యోమ కాలస్తథైవ చ॥ 13-38-39(82344)
నామాన్యేతాని బ్రహ్మర్షే శరీరస్యేశ్వరస్య వై।
కీర్తితాని ద్విజశ్రేష్ఠ మయా శాస్త్రానుసారతః॥ 13-38-40(82345)
చతుర్యుగసహస్రాణి చతుర్యుగమరిందమ।
ప్రాహుః కల్పసహస్రం వై బ్రాహ్మణాస్తత్వదర్శినః॥ 13-38-41(82346)
దశకల్పసహస్రాణి అవ్యయస్య మహానిశా।
తథైవ దివసం ప్రాహుర్యోగాః సాంఖ్యాశ్చ తత్వతః॥ 13-38-42(82347)
నిశాసుప్తోథ భగవాన్క్షపాంతే ప్రత్యబుధ్యత।
పశ్చాద్బుద్ధ్వా ససర్జాపస్తాసు వీర్యమవాసృజత్॥ 13-38-43(82348)
తదండమభవద్ధైమం సహస్రాంశుసమప్రభం।
అహంకృత్వా తతస్తస్మిన్ససర్జ ప్రభురీశ్వరః॥ 13-38-44(82349)
హిరణ్యగర్భం విస్వాత్మా బ్రహ్మాణాం జలవన్మునిం।
భూతభవ్యభవిష్యస్య కర్తారమనఘం విభుం।
మూర్తిమంతం మహాత్మానం విశ్వశభుం స్వయంభువం॥ 13-38-45(82350)
అణిమా లఘిమా ప్రాప్తిరీశానో జ్యోతిషాం నరం।
చక్రే తిరోధాం భగవానేత్కృత్వా మహాయశాః॥ 13-38-46(82351)
ఏతస్యాపి నిశామాహుర్వేదవేదాంగపారగాః।
పంచకల్పసహస్రాణి అహరేతావదేవ చ॥ 13-38-47(82352)
స సర్గం కురుత బ్రహ్మా తామసశ్చానుపూర్వ్యశః।
సృజతేఽహం త్వహంకారం పరమేష్ఠినమవ్యయం॥ 13-38-48(82353)
అహంకారేణైవ లోకా వ్యాప్తాః సాహంకృతేన వై।
యేనావిష్టాని భూతాని మజ్జంత్యవ్యక్తసాగరే॥ 13-38-49(82354)
దేవర్షిదానవనరా యక్షగంధర్వకిన్నరాః।
ఉన్మజ్జంతి నిమజ్జంతి ఊర్ధ్వాధస్తిర్యగేవ చ॥ 13-38-50(82355)
ఏతస్యాపి నిశామాహుస్తృతీయామథ కుర్వతః।
త్రీణి కల్పసహస్రాణి అహరేతావదేవ తు॥ 13-38-51(82356)
అహంకారస్తు సృజతి మహాభూతాని పంచ వై।
పృథివీ వాయురాకాశమాపో జ్యోతిశ్చ పంచమం॥ 13-38-52(82357)
ఏతేషాం గుణతత్వాని పంచ ప్రాహుర్ద్విజాతయః।
శబ్దే స్పర్శే చ రూపే చ రసే గంధే తథైవ చ॥ 13-38-53(82358)
గుణేష్వేతేష్వభిరతాః పంకలగ్నా ఇవ ద్విపాః।
నోత్తిష్ఠంత్యవశీభూతాః సక్తా అవ్యక్తసాగరే॥ 13-38-54(82359)
ఏతేషామిహ వై సర్వం చతుర్థమిహ కుర్వతః।
చతుర్యుగసహస్రే వై అహోరాత్రాస్తథైవ చ॥ 13-38-55(82360)
అనంత ఇతి విఖ్యాతః పంచమః సర్గ ఉచ్యతే।
ఇంద్రియాణి దశైకం చ యథాశ్రుతినిదర్శనాత్॥ 13-38-56(82361)
మనః సర్వమిదం తాత విశ్వం సర్వమిదం జగత్।
న తథాన్యాని భూతాని బలవంతి యథా మనః॥ 13-38-57(82362)
ఏతస్యాపి హ వై సర్గం షష్ఠమాహుర్ద్విజాతయః।
అహః కల్పసహస్రం వై రాత్రిరేతావతీ తథా॥ 13-38-58(82363)
ఊర్ధ్వస్రోతస్తు వై సర్గం సప్తమం బ్రహ్మణో విదుః।
అష్టమం చాప్యధఃస్రోతస్తిర్యక్తు నవమః స్మృతః॥ 13-38-59(82364)
ఏతాని నవ సర్గాణి తత్వాని చ మహామునే।
చతుర్వింశతితత్వాని తత్వసంఖ్యాని తేఽనఘ॥ 13-38-60(82365)
సర్వస్య ప్రభవః పూర్వముక్తో నారాయణః ప్రభుః।
అవ్యయః ప్రభవశ్చైవ అవ్యక్తస్య మహామునే।
ప్రవక్ష్యాంయపరం తత్వం యస్య యస్యేశ్వరశ్చ యః॥ 13-38-61(82366)
అధ్యాత్మమధిభూతం చ అధిదైవం తథైవ చ।
యథాశ్రుతం యథాదృష్టం తత్వతో వై నిబోధ మే॥' ॥ 13-38-62(82367)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి అష్టత్రింశోఽధ్యాయః॥ 38 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.